Polish (Poland)English (United Kingdom)Ukrainian (UA)

Studia nad innowacyjnością - Przedsiębiorstwa ..

Diagnoza innowacyjności wśród przedsiębiorstw, uczelni, B+R, instytucji otoczenia biznesu i JST

Diagnoza poziomu innowacyjności wśród przedsiębiorstw, uczelni, ośrodków badawczo-rozwojowych, instytucji otoczenia biznesu (IOB) i jednostek samorządu terytorialnego (JST) jest czwartym corocznym raportem będącym rezultatem badań służących diagnozie innowacyjności wśród przedsiębiorstw i innych podmiotów w województwie podkarpackim realizowanym w ramach systematycznego monitoringu i ewaluacji Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Podkarpackiego.

Przeprowadzone badanie dotyczyło analizy poziomu innowacyjności i potencjału innowacyjnego wśród przedsiębiorstw, polityki wspierania innowacyjności, w tym znaczenie środków z funduszy Unii Europejskiej oraz analizę instrumentów wspierających działalność innowacyjną przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa są podstawowym elementem systemu innowacyjnego, dlatego największy nacisk został położony na analizę działań innowacyjnych w grupie przedsiębiorstw. Uzupełnieniem badania wśród przedsiębiorstw jest badanie w grupie uczelni, ośrodków badawczo-rozwojowych, instytucji otoczenia biznesu i jednostek samorządu terytorialnego będących również uczestnikami podkarpackiego systemu innowacji.

Najważniejsze ustalenia

  • W blisko 31% przebadanych podmiotów w okresie 12 miesięcy poprzedzających badanie wprowadzono innowacje. Odsetek ten był nieznacznie, bo o 2 punkty proc. wyższy niż przed rokiem.
  • Na wzrost wpływ mogła mieć powoli poprawiająca się sytuacja gospodarcza w kraju w ostatnim roku, a co za tym idzie większa gotowość do ryzyka jakie jest związane z wdrażaniem innowacji i nakładami finansowymi. Innowacje wprowadzały przede wszystkim przedsiębiorstwa duże i te pomyślnie rozwijające się.
  • W ubiegłym roku największy odsetek przedsiębiorstw – 16,5% z nich – wprowadziło innowacje produktowe. W porównaniu do poprzedniego roku oznacza to nieznaczny spadek, o 0,5 punktu proc. Tym samym w ubiegłym roku innowacje produktowe dominowały w woj. podkarpackim, w przeciwieństwie do roku poprzedniego, w którym najwięcej było innowacji procesowych.
  • Niestety odsetek firm wprowadzających innowacje organizacyjne i marketingowe spadł w ostatnim roku niemal dwukrotnie. Przyczyną spadku ogólnej liczby innowatorów było ograniczenie we wprowadzaniu innowacji procesowych. Struktura wprowadzonych w ostatnim roku innowacji była gorsza niż przed rokiem, będąc zorientowaną na innowacje o mniejszym zasięgu. Dominowały rozwiązania innowacyjne na skalę firmy.
  • W najbliższych 12 miesiącach wprowadzić innowacje planuje nieznacznie mniejszy odsetek przedsiębiorstw niż wprowadził je w ubiegłym roku - 21,1%  badanych. Przewidywania te są nieco mniej optymistyczne niż te sprzed roku.
  • Po raz kolejny spora część firm zidentyfikowanych jako innowacyjne w ubiegłych 12 miesiącach, również w najbliższych 12 miesiącach planuje wprowadzić innowacje. Oznacza to zarazem przekonanie do efektów działalności innowacyjnej, jak i stanowi prognozę względnego utrzymania zbliżonego do dotychczasowego odsetka innowacyjnych podmiotów. Ważne jest również to, że spośród tych podmiotów, które nie prowadziły w ostatnim roku działań innowacyjnych, ponad 13,7% zamierza wprowadzić innowacje. Podobnie do diagnozy sytuacji w ubiegłych 12 miesiącach wśród badanych podmiotów najwięcej było tych, które w najbliższym roku zamierzają wprowadzić innowacje produktowe.
  • Wszystkie motywy wdrażania innowacji zyskały na ważności w ostatnim roku. Dodatkowo za wyjątkiem najmniej ważnego motywu – większość innowatorów wskazało, na wysokie znaczenie badanych czynników prowadzących do powstania innowacji. Głównymi motywami wdrażania przez podkarpackich przedsiębiorców innowacji były, podobnie jak przed rokiem, utrzymanie lub poprawa pozycji na rynku oraz poprawa jakości produktów lub usług.
  • Wyraźniejsze były jednak również bariery wprowadzania innowacji. Niektóre spośród negatywnych zmian można przypisać pogarszającej się koniunkturze gospodarczej, jednak inne wynikają z negatywnych zmian strukturalnych.
  • W ponad 80% działalność innowacyjna była finansowana ze środków własnych.  Przy słabym mechanizmie finansowania zewnętrznego innowacji spowodowało to zaostrzenie trudności w finansowaniu tego typu aktywności. Główną rolę w wewnętrznych przeszkodach wprowadzania innowacji pełnią czynniki związane posiadaniem niezbędnych zasobów rzeczowych i finansowych.
  • Spośród zewnętrznych barier wprowadzania innowacji można wyróżnić trzy główne przyczyny. Kluczowym problemem, wskazanym przez 71,2% badanych był trudny dostęp do zewnętrznego finansowania innowacji. Ponownie pojawia się więc problem z finansowaniem innowacji, który u znacznej części respondentów ma wysokie znaczenie. Ponad połowa ogółu badanych stwierdziła ponadto, że ma to znaczenie wysokie. Ważną przeszkodą we wdrażaniu innowacji, które zauważa trzech na czterech ankietowanych jest również biurokracja w urzędach administracji publicznej. Przed rokiem odsetek ten wyniósł 75,5%. Zbyt wysokie ryzyko ekonomiczne jest trzecim z głównych problemów działalności innowacyjnej, na wagę którego wskazało 62,2% badanych.
  • Poza środkami własnymi, do głównych źródeł finansowania innowacji należały kredyty i pożyczki, środki otrzymane z UE oraz te pochodzące od jednostek rządowych. Na korzystanie ze środków UE wskazało 16% innowatorów Podkarpacia (w stosunku do roku ubiegłego jest to spadek o 20 pkt. proc.).
  • W województwie podkarpackim w ostatnim roku 13% firm zadeklarowało, że ubiegało się o publiczne wsparcie działalności innowacyjnej. Oznacza to spadek odsetka w porównaniu do roku poprzedniego, kiedy odsetek takich firm wyniósł 30%. Spośród możliwych kierunków przeznaczenia środków na działalność innowacyjną większość badanych firm wskazało, że przeznacza je na inwestycje. Było to 60% przedsiębiorstw, a więc nieco mniej niż przed rokiem, kiedy odsetek ten wyniósł 70%. Prawie 20% przeznaczyło środki na szkolenia, co oznacza niemal dwukrotny wzrost w stosunku podobny poziom jak w poprzednim roku. Może to oznaczać wzrastającą świadomość innowatorów o wartości kapitału ludzkiego dla firmy.
  • W opinii badanych przedsiębiorców nt. oceny poszczególnych propozycji oczekiwań ułatwiających podjęcie współpracy wynika, że najważniejszym spośród nich jest stworzenie programów, które wspierałyby rozwój technologiczny na poziomie regionu (ponad 59% wskazań). Głównym ograniczeniem w pozyskiwaniu środków finansowych z Unii Europejskiej była biurokracja i formalizacja wniosków o dofinansowanie.
  • Znikoma część badanych – 5,3% – wskazała, że jest uczestnikiem klastra. Oznacza to jednak wzrost w stosunku do wyników z poprzedniego roku o 1,5 punkt proc. Jako główną przyczynę braku uczestnictwa w klastrach wymieniano brak informacji o możliwości udziału. Wiedza o klastrach jest więc bardzo słabo rozpowszechniona wśród przedsiębiorstw z woj. podkarpackiego. Stwarza to potrzebę jej uzupełnienia. Ponad 42% badanych wskazało na brak potrzeby współpracy z innymi podmiotami jako motyw braku uczestnictwa w klastrze.

Szybki kontakt

  • Adres:
    Instytut Gospodarki
    ul. mjr H. Sucharskiego 2, pokój 248,
    35-225 Rzeszów
  • Tel. +48 17 866 12 02
  • Fax: +48 17 866 12 22